فرمود : خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ . پس پيامبر خدا ( ص ) فرمود : اى جبرئيل اين عفو چيست ؟ عرض كرد : خدا به شما فرمان مىدهد از كسى كه به تو ستم كرده در گذرى و به كسى كه با تو قطع رابطه كرده بپيوندى و كسى كه تو را محروم ساخته ببخشى » « 284 » از يكى از بزرگان روايت شده كه مردى به او گفت : فلانى تو را غيبت كرد ، پس آن مرد بزرگ طبقى خرما پيش او فرستاد و گفت : به من خبر رسيده كه حسنات خود را به من هديه كرده‌اى ، خواستم در مقابل آن تلافى كنم ؛ عذرم را بپذير چرا كه نمىتوانم كاملا ( احسانت را ) تلافى كنم . آفت شانزدهم سخن چينى است ( 1 ) خداى متعال مىفرمايد : هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ ، مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ زَنِيمٍ « 285 » عبد الله بن مبارك مىگويد : منظور از زنيم زنا زاده‌اى است كه سخن را پنهان نمىكند و با آن به اين نكته اشاره كرده كه هر كس سخن را پنهان ندارد و سخن چينى كند بر زنا زادگى او دلالت مىكند و اين نكته از آيه شريفه عُتُلٍّ بَعْدَ ذلِكَ زَنِيمٍ استفاده مىشود چرا كه زنيم به معناى فرزند زناست . خداى متعال مىفرمايد : وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ « 286 » گفته شده : مقصود از « همزه » سخن چين و از لمزه غيبت كننده است ، خداى متعال مىفرمايد : حَمَّالَةَ الْحَطَبِ « 287 » گفته شده : زن ابو لهب سخن چين بود و سخن را به اين سو و آن سو مىبرد .

--> ( 284 ) اين حديث بارها در كتاب رياضت نفس و ديگر بابها نقل شده است . ( 285 ) قلم / 11 - 13 : كسى كه بسيار عيبجو و سخن چين است ، و بسيار مانع كار خير ، و تجاوزگر ، و گناهكار است . علاوهء بر اينها كينه توز و پرخور و خشن و بدنام است . شماره آيات در كتاب 68 - 70 داده شده و اشتباه است . - م . و منظور از همّاز كسى است كه بسيار عيب مىگيرد و عتّل شخص خشن و تندخوست ، و زنيم شخصى است كه به قومى وابسته است ولى از آنها نيست . ( 286 ) همزه / 2 : مكّرر . ( 287 ) لهب ( تبّت ) / 4 : ( همسرش در حالى كه ) هيزم به دوش مىكشد .